Voor de beste ervaring schakelt u JavaScript in en gebruikt u een moderne browser!
EN

Overheden en burgers schakelen steeds vaker private veiligheidsorganisaties in ter bescherming van de stedelijke ruimte en bevolking, ook in Nederland. Welke impact heeft deze groeiende rol van private organisaties en wat gebeurt er in de praktijk van veiligheidsvoorziening? Dit onderzocht Rivke Jaffe (Hoogleraar Stadsgeografie) en haar team.

Wereldwijd nemen steden maatregelen in de naam van veiligheid, zoals meer beveiligers op straat, het plaatsen van hekken en muren en de inzet van (digitale) technologie. Private organisaties spelen een steeds grotere rol in dit veld.

We stellen eigenlijk nauwelijks vragen over deze toegenomen privatisering en militarisering van onze steden

“Maar deze maatregelen vormen onze hedendaagse steden. Wie heeft er toegang tot bescherming, wie hoort erbij, wie is het doelwit?”, stelt Rivke Jaffe.

Met haar team deed Rivke Jaffe vijf jaar lang onderzoek naar de groeiende rol die private veiligheidsorganisaties in steden spelen en de impact op burgerschap, specifiek in Miami (VS), Nairobi (Kenia), Recife (Brazilië), Kingston (Jamaica) en Jeruzalem (Israël/Palestina). Het onderzoek werd gefinancierd door de European Research Council en de Nederlandse Organisatie voor Wetenschappelijk Onderzoek.

Prive beveiliger

Staats en private veiligheid lopen door elkaar

In de steden waar zij onderzoek deden, maar ook in Nederland, zien we geen rechttoe-rechtaan proces van privatisering, stellen Jaffe en team, maar lopen staats- en private veiligheid door elkaar.

Zo worden politieagenten soms privé ingehuurd als off duty cops en worden particuliere beveiligers door de overheid ingehuurd. Tegelijkertijd verschillen veiligheidscriteria (wat en wie is potentieel gevaarlijk) en kwaliteitseisen (waaraan moet beveiliging voldoen). Een politieagent, bijvoorbeeld, heeft een intensievere vooropleiding achter de rug dan een privé-beveiliger en moet aan andere kwaliteitsnormen voldoen. Een bedrijf gebruikt meestal andere criteria voor het herkennen van potentieel gevaar. Bovendien letten politiek en burgers veel scherper op het optreden van politie dan van private organisaties.

Het team concludeert dat de privatisering van veiligheid zo ruimte schept voor ongelijke behandeling van burgers, tussen zij die toegang tot bescherming hebben en zij die buitengesloten zijn van deze toegang of zelfs doelwit zijn.

Politieman met hond

Mensen en niet-menselijke onderdelen

Beveiligers, privaat of staat, opereren niet alleen. Ze doen dit vrijwel altijd in combinatie met niet-menselijke onderdelen van veiligheidsnetwerken: een wapen, een hond, prikkeldraad, camera’s, algoritmen, big data.

Het onderzoeksteam raakte tijdens de loop van het onderzoek steeds meer gefascineerd door deze niet-menselijke dimensie van veiligheid. Ze onderzochten daarom de rol van geld (wie kan veiligheid betalen?), normativiteit (ideeën over wat goed en slecht is), materialiteit (technologie en wapens), digitaliteit (gebruik van algoritmes, AI en big data, maar ook Whatsapp buurtgroepen) en spiritualiteit (God of Allah, die voor veel mensen de belangrijkste beschermer bleek).

Door het onderzoek is Jaffe nog meer overtuigd dat de veiligheidsindustrie wordt gevormd door de samenhang tussen mensen en deze niet-menselijke onderdelen en dat deze vaak gezamenlijk stigmatisering en uitsluiting versterken.

Camerabeveiliging in de stad

Technologische oplossingen in steden

Vooral (digitale) technologische oplossingen voor veiligheid nemen in steden een vlucht. Het is makkelijker een CCTV camera te installeren dan een ​​politiemacht te hervormen of een ​​buurtwacht te organiseren. Het gebruik van algoritmes, AI en Big Data sluit ook aan bij het concept van ‘smart cities’ waar slim gebruik van technologie een oplossing biedt voor veel stedelijke vraagstukken.

Jaffe waarschuwt dat dergelijke technologische oplossingen meestal als neutraal en onpartijdig worden gepresenteerd en daardoor onvoldoende kritisch bekeken worden.

Veiligheidsproblemen zijn over het algemeen complexe sociale problemen die niet op te lossen zijn door een eenvoudige technologische oplossing

In veel gevallen ligt de controle over dergelijke systemen echter in handen van ondernemingen, die bijdragen aan de privatisering van het stedelijke bestuur. Winstoogpunt kan dan doorslaggevender worden bij de inzet van technologie dan de belangen van bewoners.

Video met Rivke Jaffe over haar onderzoek

Links

Lees meer over de slotconferentie op 6, 7 en 8 februari

Meer weten over het project?