Voor de beste ervaring schakelt u JavaScript in en gebruikt u een moderne browser!
EN

Mensen die sociale conventies aan hun laars lappen zijn er overal, en roepen overal een zekere mate van verontwaardiging op, maar kunnen in sommige landen ook op waardering rekenen. Anders geformuleerd: welke normen en waarden bepalen dat je in Nederland als voetganger een rood stoplicht kan negeren zonder dat omstanders daarop aanslaan, terwijl men in Duitsland keurig wacht tot het weer groen is?

Internationaal onderzoek

Nog niet eerder was er internationaal vergelijkend onderzoek gedaan naar de uiteenlopende reacties op normschending en de achterliggende culturele en maatschappelijke normen en waarden die daarin een rol spelen. Het onderzoek onder leiding van Eftychia Stamkou van de UvA brengt daar verandering in. Stamkou en haar collega’s vroegen meer dan 2000 mensen uit 19 landen – waaronder Duitsland, Portugal, de VS, Saudi Arabië, Japan en Zambia –  een vragenlijst in te vullen en te reageren op dezelfde twee scenario’s: een waarin sociale conventies werden geschonden en een waarin aan de sociale conventies werd voldaan.

Afkeuring of juist waardering

Stamkou zette de reacties af tegen de mate van collectivisme en striktheid. Collectivisme drukt daarbij de waarde uit die een samenleving hecht aan het bewaren van de groepsharmonie. Striktheid de waarde die wordt gehecht aan het naleven van regels en het bestraffen van normschenders. Ze bracht in kaart hoe deze parameters de door de respondenten waargenomen machtsverhoudingen, steun voor leiders en de morele verontwaardiging op normschendingen kleuren.

In meer individualistische samenlevingen, zoals Nederland, Oostenrijk en de VS, kunnen normschenders op waardering rekenen en worden ze als krachtige individuen gezien. In collectivistische samenlevingen worden regelbrekers minder gewaardeerd en juist als minder krachtige personen gezien. Bovendien bleek dat respondenten uit striktere samenlevingen een grotere voorkeur hadden voor normvolgers als leiders.

mw. dr. E. (Eftychia) Stamkou

Faculteit der Maatschappij- en Gedragswetenschappen

Programmagroep: Social Psychology